Η σύγχρονη τέχνη είναι πιο δημιουργική, ποικιλόμορφη και ενδιαφέρουσα από ποτέ. Οι καλλιτέχνες εκφράζονται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, εκτός από τις παραδοσιακές μορφές τέχνης (ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, φωτογραφία).
Αναζητώντας δημιουργικές ιδέες για το σχολείο, ξεχώρισα τα έργα ενός καλλιτέχνη που ζει στην Αυστραλία, του Loui Jover, ο οποίος συνδυάζει ζωγραφική και κολάζ. Τα έργα του έχουν γραμμές, χρώμα, γραπτά μηνύματα, γεωμετρία και φυσικά, πολλή φαντασία.
 |
| Αποδομημένη Γυναίκα, 2022, εικόνα: @louijover |
"Ε, καλά, τον Λεονάρντο ντα Βίντσι τον ξέρουν και οι πέτρες."
Συνήθως ακούγονται κάτι τέτοια μέσα στην τάξη. Όταν ρωτήσω όμως "ποιο έργο του Λεονάρντο γνωρίζετε;", εκεί σιωπή... Ίσως κάποιος να μου απαντήσει "τη Μόνα Λίζα". Αν όμως ρωτήσω "Ποιος ζωγράφισε τη Μόνα Λίζα;", η πιο συνηθισμένη απάντηση που παίρνω είναι "ο Πικάσο".
Πάμε λοιπόν να ξεμπλέξουμε τη σαλάτα που έχουμε στο μυαλό μας και να μάθουμε γιατί ο Leonardo da Vinci ήταν ένας από τους πιο ταλαντούχους ανθρώπους που έζησαν ποτέ (για τον Πικάσο μιλήσαμε εδώ).
 |
| Άνδρας με γενειάδα (πιθανή αυτοπροσωπογραφία), 1510, κιμωλία σε χαρτί, Βασιλική Βιβλιοθήκη του Τορίνο, πηγή εικόνας: wikiart |
Σε παλιότερο μάθημα για την τοπιογραφία μιλήσαμε για το πώς οι ζωγράφοι καταφέρνουν να αποδώσουν την αίσθηση του βάθους, δουλεύοντας σε δύο μόνο διαστάσεις. Σε αυτό το μάθημα θα δούμε πώς το επιτυγχάνει αυτό ένας ζωγράφος που μου αρέσει πολύ, ο Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος (τον είχα πρωτοαναφέρει εδώ).
 |
| Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, O ζωγράφος και ο αγοραστής (αυτοπροσωπογραφία), 1566, πηγή εικόνας: wikipedia |
Ο Bruegel (περ.1525-1569) ήταν ένας φλαμανδός (από τη Φλάνδρα) ζωγράφος και χαράκτης που έζησε στην περιοχή της Αμβέρσας. Ταξίδεψε στην Ιταλία για να γνωρίσει από κοντά τα έργα των μεγάλων καλλιτεχνών της Αναγέννησης. Ενώ οι περισσότεροι φλαμανδοί ζωγράφοι επέλεγαν θρησκευτικά θέματα ή σκηνές από τη ζωή των αυλικών, ο Μπρέγκελ εισήγαγε το ηθογραφικό είδος στην φλαμανδική παράδοση, με σκηνές από την καθημερινή ζωή των χωρικών, την ώρα της δουλειάς ή της διασκέδασής τους.
Παρατηρήστε το παρακάτω έργο. Είναι ο "Χωριάτικος Γάμος". Οι καλεσμένοι κάθονται όλοι σε ένα μακρύ τραπέζι που βλέπουμε από πλάγια. Ο καλλιτέχνης εδώ μας δίνει την αίσθηση του βάθους ζωγραφίζοντας τους ανθρώπους να κρύβουν τους διπλανούς τους, ο ένας μετά τον άλλο μέχρι το τέλος της αίθουσας.
 |
| Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Χωριάτικος Γάμος, 1566-69, λάδι σε ξύλο, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη, Αυστρία, πηγή εικόνας: google arts&culture |
via GIPHY, Pamela Chougne
.png) |
| Μονοχρωματικοί πίνακες του Yves Klein (Monochrome bleu sans titre, Monochrome rose sans titre, Monochrome jaune sans titre) 1955-1957, πηγή εικόνων: wikiart |
.jpg) |
| Κοζάκοι (μέρος της Σύνθεσης IV), 1910, Λονδίνο, Tate, πηγή εικόνας: wassilykandinsky |
Θυμάστε που μιλήσαμε για την αφηρημένη τέχνη; Θα γνωρίσουμε έναν καλλιτέχνη ο οποίος έφερε κάτι εντελώς νέο στην τέχνη της εποχής του. Το όνομά του ήταν Wassily Kandinsky (Βασίλι Καντίνσκι) και θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους της αφηρημένης τέχνης.
Γεννήθηκε στη Μόσχα της Ρωσίας το 1866. Στην ηλικία των 30 ετών, και μετά από μια επιτυχημένη καριέρα ως καθηγητής σε σχολή νομικής, εγκατέλειψε το επάγγελμα και αποφάσισε να σπουδάσει ζωγραφική. Εστίασε ιδιαίτερα στη θεωρία του χρώματος, αναπτύσσοντας όμως και νέες ιδέες για το τι σημαίνουν τα χρώματα και πώς κάνουν τους ανθρώπους να αισθάνονται. Ο Καντίνσκι πίστευε ότι τα χρώματα έχουν ψυχή.
 |
| πηγή εικόνας: Joe Whale |
Η γραμμή είναι η βάση του σχεδίου και της ζωγραφικής. Έτσι κι εμείς, για άλλη μια φορά θα δουλέψουμε με γραμμές.
Ή μάλλον... μόνο με μία.
Ας δοκιμάσουμε να κρατήσουμε ένα μολύβι και να αφήσουμε πάνω στο χαρτί ένα ίχνος. Αν δεν σηκώσουμε καθόλου το χέρι μας, το σχέδιο που θα προκύψει ονομάζεται μονοκοντυλιά. Βεβαίως δεν είναι δύσκολο να κάνουμε μια τυχαία μονοκοντυλιά, το δύσκολο έρχεται όταν προσπαθήσουμε να αποτυπώσουμε κάτι συγκεκριμένο με μία μόνο γραμμή.
Για μερικούς βέβαια, αυτό δεν είναι καθόλου δύσκολο. Πάρτε για παράδειγμα τον Pablo Picasso, που κατάφερνε να σχεδιάσει με ένα φακό στον αέρα μια ανθρώπινη φιγούρα τόσο γρήγορα, ώστε να αποτυπωθεί η μονοκοντυλιά του στο φωτογραφικό φακό.
 |
| πηγή εικόνας: flickr |
Πολλοί καλλιτέχνες είναι γνωστοί για τη χρήση των γραμμών στο έργο τους, από τον Leonardo da Vinci με τα επιστημονικά του σκίτσα και την έμφαση στη λεπτομέρεια, μέχρι τον Paul Klee και τις διάσημες αφηρημένες συνθέσεις του. "Ένα σημείο που βγήκε βόλτα". Αυτή την πολύ όμορφη φράση χρησιμοποίησε ο Klee για να περιγράψει την γραμμή. Ένα βασικό μορφικό στοιχείο της ζωγραφικής.
 |
| Paul Klee, πηγή εικόνων: hicarquitectura, artbusnyc, archiveofaffinities |
Τι είναι τα μορφικά στοιχεία;
Σχολική χρονιά 2024 - 2025, Ζάκυνθος. Το υπέροχο, καταπράσινο νησί που δεν γνωρίζει χειμώνα, παραμένοντας ανθισμένο ακόμη και τον Ιανουάριο. Το νησί όπου μοναδικά, μαγικά πλάσματα 🐢 βρίσκουν καταφύγιο για να γεννήσουν τα αυγά τους, σε παραλίες που βουλιάζουν από κόσμο.
Τι πιο φυσικό για εμένα να ασχοληθώ για άλλη μια φορά με την πλαστική ρύπανση και την τέχνη από πλαστικά απορρίμματα, αυτή τη φορά με μαθητές γυμνασίου. Ένα θέμα που δε θα πάψει ποτέ να είναι επίκαιρο, μιας που η χρήση των πλαστικών αντί να περιοριστεί, όπως παρ' ελπίδα πιστέψαμε πριν λίγα χρόνια με τους περιορισμούς που είχαν ψηφιστεί, μοιάζει να εδραιώνεται όλο και περισσότερο.Έτσι λοιπόν, αφού ερευνήσαμε και συζητήσαμε για την πλαστική ρύπανση και τις επιπτώσεις της, αναζητήσαμε τρόπους για να περιοριστεί. Η αποφυγή των πλαστικών μιας χρήσης είναι ένας από αυτούς. Ωστόσο, ειδικά για όσους ζουν στη Ζάκυνθο και σε άλλα νησιά, αυτό είναι από δύσκολο έως ανέφικτο, καθώς το πιο βασικό αγαθό, το πόσιμο νερό, υπάρχει μόνο από εμφιαλωμένα μπουκάλια. Και η ανακύκλωση μάλλον ανύπαρκτη. Πόσο κρίμα.
Τις ελπίδες μας αποθέσαμε στην επαναχρησιμοποίηση των υλικών. Και την τέχνη. Και γνωρίσαμε το έργο πέντε καλλιτεχνών που δημιουργούν, με βασικό τους υλικό τα απορρίμματα και ειδικά το πλαστικό, έχοντας ως στόχο να ευαισθητοποιήσουν το ευρύ κοινό πάνω στον υπερκαταναλωτισμό και τη ρύπανση του πλανήτη.
Ο Barry Rosenthal είναι Αμερικανός φωτογράφος και γλύπτης. Το 2007 ξεκίνησε το project "Found in Nature" (βρέθηκε στη φύση), μια φωτογραφική αναπαράσταση αντικειμένων που συλλέχθηκαν σε παραλίες και ωκεανούς. Οι φωτογραφίες παρουσιάστηκαν παγκοσμίως, δίνοντας στον καλλιτέχνη την ευκαιρία να ευαισθητοποιήσει ένα μεγάλο μέρος του κοινού πάνω στη ρύπανση των ωκεανών.
 |
| J. Vermeer, Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι, 1665, ελαιογραφία σε μουσαμά, Mauritshuis, Χάγη, Ολλανδία, πηγή εικόνας: wikiart |
Δουλεύοντας το πώς να αποδώσουμε την αίσθηση του βάθους στα σχέδιά μας στο σχολείο, είδα ότι για αρκετούς μαθητές είναι λίγο δύσκολο στο να το κατανοήσουν ή και να αποδεχτούν για ποιο λόγο θεωρείται σημαντικό. Αυτό το μάθημα λοιπόν έρχεται να συμπληρώσει ό,τι έχουμε πει μέχρι τώρα, ελπίζοντας να γίνει ευκολότερο και πιο ενδιαφέρον, ρίχνοντας μια ματιά σε διάσημα έργα τέχνης.
Πολλές φορές κοιτάζουμε έναν πίνακα και έχουμε την εντύπωση ότι μπορούμε να βρεθούμε κι εμείς μέσα, να περπατήσουμε και να αγγίξουμε αυτό που βλέπουμε. Αυτό συμβαίνει γιατί οι ζωγράφοι εδώ και πολλά χρόνια επινόησαν μία μέθοδο που μας δίνει την ψευδαίσθηση του βάθους - την προοπτική.
Δείτε την Σχολή των Αθηνών του Ραφαήλ. Ο θεατής έχει την εντύπωση ότι αν κάνει λίγα βήματα, θα βρεθεί κι αυτός ανάμεσα σε όλο αυτό το πολύχρωμο πλήθος των φιλοσόφων.
 |
| Raphaello, Η Σχολή των Αθηνών, 1509-1511, νωπογραφία, Βατικανό πηγή εικόνας: wikipedia |
 |
| πηγή εικόνας: artofit.org |
Πάμε να γνωρίσουμε έναν καλλιτέχνη που με το μοναδικό του στυλ άλλαξε την τέχνη της εποχής του και επηρέασε τη σύγχρονη τέχνη παγκοσμίως. Ο Jean-Michel Basquiat γεννήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου το 1960 και μεγάλωσε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Ο πατέρας του, Gerard, ήταν από την Αϊτή και η μητέρα του, Matilde, από το Πουέρτο Ρίκο. Στο σπίτι τους μιλούσαν τρεις γλώσσες, γαλλικά, αγγλικά και ισπανικά. Από τον πατέρα του έμαθε να αγαπά την jazz μουσική, η αγαπημένη του ασχολία όμως ήταν να ζωγραφίζει μαζί με την μητέρα του και να επισκέπτονται μαζί γκαλερί και μουσεία. Για εκείνον όλα ήταν έμπνευση, η ποίηση, τα παιχνίδια, τα μουσεία, οι λέξεις, η ενέργεια της μεγαλούπολης.
 |
| Paul Klee, Μικρός πίνακας με έλατα, 1922, πηγή εικόνας: themarginalian |
 |
| Vincent Van Gogh, Αυτοπροσωπογραφία με παλέτα, 1889, Ιδιωτική συλλογή, πηγή εικόνας: wikiart |
Με μεγάλη χαρά μάθαμε ότι το Δημοτικό σχολείο Κιβωτού Γρεβενών συμπεριλαμβάνεται σε αυτά που βραβεύονται για τη συμμετοχή τους στο Διεθνές Θεματικό Δίκτυο ΠΕ «Μαθαίνω για τα Δάση» της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης, με το πρόγραμμα "To Δάσος ως πηγή ζωής και τέχνης".
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά και μεταδόθηκε ζωντανά μέσω YouTube. Μπορείτε να τη δείτε εδώ (το δικό μας πρόγραμμα παρουσιάζεται μετά τα 1,55 λεπτά):
Και εδώ θα βρείτε τη δική μας παρουσίαση χωριστά:
Τα βραβευμένα σχολεία θα λάβουν από ένα σακίδιο με εργαλεία για εξερευνήσεις στο δάσος (πολύ ζήλεψα, μιας και φέτος είμαι σε άλλα σχολεία και δεν θα το χαρώ προσωπικά, ελπίζω όμως να το αξιοποιήσουν οι συνάδελφοι με τα παιδιά)!
Συγχαρητήρια σε όλα τα σχολεία!
 |
| Σαν να λέμε "ο χάλιος, η χάλια, το χάλιο" |
Κι επειδή στο μάθημα των εικαστικών τα παιδιά δεν σταματούν να μας εκπλήσσουν, να ένα κόμικ που έφτιαξα με το Pixton, με αφορμή πραγματικές ατάκες που ακούστηκαν στην τάξη:
(κάντε κλικ στο κόμικ για να διαβάσετε τους διαλόγους)
.png)
