To βάθος στη ζωγραφική, μέσα από τα έργα του Pieter Bruegel

 Σε παλιότερο μάθημα για την τοπιογραφία μιλήσαμε για το πώς οι ζωγράφοι καταφέρνουν να αποδώσουν την αίσθηση του βάθους, δουλεύοντας σε δύο μόνο διαστάσεις. Σε αυτό το μάθημα θα δούμε πώς το επιτυγχάνει αυτό ένας ζωγράφος που μου αρέσει πολύ, ο Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος (τον είχα πρωτοαναφέρει εδώ). 

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος,
O ζωγράφος και ο αγοραστής
(αυτοπροσωπογραφία),
1566, πηγή εικόνας: wikipedia

Ο Bruegel (περ.1525-1569) ήταν ένας φλαμανδός (από τη Φλάνδρα) ζωγράφος και χαράκτης που έζησε στην περιοχή της Αμβέρσας. Ταξίδεψε στην Ιταλία για να γνωρίσει από κοντά τα έργα των μεγάλων καλλιτεχνών της Αναγέννησης. Ενώ οι περισσότεροι φλαμανδοί ζωγράφοι επέλεγαν θρησκευτικά θέματα ή σκηνές από τη ζωή των αυλικών, ο Μπρέγκελ εισήγαγε το ηθογραφικό είδος στην φλαμανδική παράδοση, με σκηνές από την καθημερινή ζωή των χωρικών, την ώρα της δουλειάς ή της διασκέδασής τους.

Παρατηρήστε το παρακάτω έργο. Είναι ο "Χωριάτικος Γάμος". Οι καλεσμένοι κάθονται όλοι σε ένα μακρύ τραπέζι που βλέπουμε από πλάγια. Ο καλλιτέχνης εδώ μας δίνει την αίσθηση του βάθους ζωγραφίζοντας τους ανθρώπους να κρύβουν τους διπλανούς τους, ο ένας μετά τον άλλο μέχρι το τέλος της αίθουσας.

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Χωριάτικος Γάμος, 1566-69, λάδι σε ξύλο,
Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη, Αυστρία, πηγή εικόνας: google arts&culture

Στα παρακάτω έργα θα εντοπίσετε εύκολα τη γραμμή του ορίζοντα. Να θυμάστε ότι ό,τι βρίσκεται σε πρώτο πλάνο φαίνεται πολύ μεγαλύτερο σε σχέση με τα αντικείμενα που βρίσκονται σε μεσαίο πλάνο ή στο φόντο, κοντά στη γραμμή του ορίζοντα. Αυτή η διαφορά στο μέγεθος ονομάζεται προοπτική κλίμακας.

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Παιδικά παιχνίδια, 1560, λάδι σε ξύλο,
Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη, Αυστρία, πηγή εικόνας: google arts&culture

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Κυνηγοί στο χιόνι (Χειμώνας), 1565, λάδι σε ξύλο,
Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη, Αυστρία, πηγή εικόνας: google arts&culture

Παρατηρείτε επίσης πώς ο καλλιτέχνης ζωγραφίζει τα διάφορα αντικείμενα; Όσα είναι στο πρώτο πλάνο είναι σαφή με ευδιάκριτες λεπτομέρειες. Στο βάθος, τα αντικείμενα είναι αόριστα και συγκεχυμένα, με άτονες, γαλαζωπές αποχρώσεις. Αυτό ονομάζεται ατμοσφαιρική προοπτική.

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Οι θεριστές, 1565, λάδι σε ξύλο,
ΜΕΤ, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, πηγή εικόνας: google arts&culture

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Τοπίο με τη φυγή στην Αίγυπτο, 1563, λάδι σε ξύλο,
Antoine Seilern collection, Courtauld Gallery, Λονδίνο, UK, πηγή εικόνας: wikipedia

Κοιτάξτε προσεκτικά τις παρακάτω φωτογραφίες και εντοπίστε στοιχεία προοπτικής κλίμακας και ατμοσφαιρικής προοπτικής.

Image by Julita from Pixabay

Image by Leonhard Niederwimmer from Pixabay

Image by Luca from Pixabay

Ιδέες για δημιουργία:

Ζωγραφίστε μια εικόνα με περιγράμματα αντικειμένων (πχ τοπίο, πόλη κλπ), όπου τα αντικείμενα στο πρώτο πλάνο είναι λίγο μεγαλύτερα και κρύβουν τα αντικείμενα στο βάθος (προοπτική κλίμακας). Χρωματίστε με ένα χρώμα, δημιουργώντας διαφορετικούς τόνους (έντονο μπροστά, άτονο όσο απομακρύνεται = ατμοσφαιρική προοπτική).

Μπορείτε, αντί να χρωματίσετε, να κάνετε γραμμοσκίαση.

Η ακουαρέλα είναι ιδανικό υλικό για ένα ακόμη πιο ατμοσφαιρικό αποτέλεσμα.

Σε επόμενο μάθημα για την απόδοση του βάθους, θα μιλήσουμε για την πιο περίπλοκη και ενδιαφέρουσα ίσως επινόηση των ζωγράφων, τη γραμμική προοπτική. 

Καλές δημιουργίες!

Η "κυρία των εικαστικών"

Ευδοξία

Γλωσσάρι

Βιβλιογραφία

Παιδικός οδηγός για γνωριμία με τη ζωγραφική, Τ. Μήτσαμ - Φ. Κένετ, μετ. Σοφία Ζαραμπούκα, εκδόσεις Διάγραμμα,

Φλάνδρα, Φλαμανδοί ζωγράφοι, Γιολάντα Χατζή, εκ. Εξάντας, 2000.