Ο Leonardo da Vinci και ο πιο διάσημος πίνακας του κόσμου

"Ε, καλά, τον Λεονάρντο ντα Βίντσι τον ξέρουν και οι πέτρες." 

Συνήθως ακούγονται κάτι τέτοια μέσα στην τάξη. Όταν ρωτήσω όμως "ποιο έργο του Λεονάρντο γνωρίζετε;", εκεί σιωπή... Ίσως κάποιος να μου απαντήσει "τη Μόνα Λίζα". Αν όμως ρωτήσω "Ποιος ζωγράφισε τη Μόνα Λίζα;", η πιο συνηθισμένη απάντηση που παίρνω είναι "ο Πικάσο".

Πάμε λοιπόν να ξεμπλέξουμε τη σαλάτα που έχουμε στο μυαλό μας και να μάθουμε γιατί ο Leonardo da Vinci ήταν ένας από τους πιο ταλαντούχους ανθρώπους που έζησαν ποτέ (για τον Πικάσο μιλήσαμε εδώ).

Άνδρας με γενειάδα (πιθανή αυτοπροσωπογραφία), 1510, κιμωλία σε χαρτί,
Βασιλική Βιβλιοθήκη του Τορίνο, πηγή εικόνας: wikiart

Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος ζωγράφισε ένα από τα πιο διάσημα έργα τέχνης στον κόσμο:

To βάθος στη ζωγραφική, μέσα από τα έργα του Pieter Bruegel

 Σε παλιότερο μάθημα για την τοπιογραφία μιλήσαμε για το πώς οι ζωγράφοι καταφέρνουν να αποδώσουν την αίσθηση του βάθους, δουλεύοντας σε δύο μόνο διαστάσεις. Σε αυτό το μάθημα θα δούμε πώς το επιτυγχάνει αυτό ένας ζωγράφος που μου αρέσει πολύ, ο Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος (τον είχα πρωτοαναφέρει εδώ). 

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος,
O ζωγράφος και ο αγοραστής
(αυτοπροσωπογραφία),
1566, πηγή εικόνας: wikipedia

Ο Bruegel (περ.1525-1569) ήταν ένας φλαμανδός (από τη Φλάνδρα) ζωγράφος και χαράκτης που έζησε στην περιοχή της Αμβέρσας. Ταξίδεψε στην Ιταλία για να γνωρίσει από κοντά τα έργα των μεγάλων καλλιτεχνών της Αναγέννησης. Ενώ οι περισσότεροι φλαμανδοί ζωγράφοι επέλεγαν θρησκευτικά θέματα ή σκηνές από τη ζωή των αυλικών, ο Μπρέγκελ εισήγαγε το ηθογραφικό είδος στην φλαμανδική παράδοση, με σκηνές από την καθημερινή ζωή των χωρικών, την ώρα της δουλειάς ή της διασκέδασής τους.

Παρατηρήστε το παρακάτω έργο. Είναι ο "Χωριάτικος Γάμος". Οι καλεσμένοι κάθονται όλοι σε ένα μακρύ τραπέζι που βλέπουμε από πλάγια. Ο καλλιτέχνης εδώ μας δίνει την αίσθηση του βάθους ζωγραφίζοντας τους ανθρώπους να κρύβουν τους διπλανούς τους, ο ένας μετά τον άλλο μέχρι το τέλος της αίθουσας.

Pieter Bruegel o πρεσβύτερος, Χωριάτικος Γάμος, 1566-69, λάδι σε ξύλο,
Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη, Αυστρία, πηγή εικόνας: google arts&culture

Γραμμική προοπτική - μαγεία ή τέχνασμα;

Δουλεύοντας το πώς να αποδώσουμε την αίσθηση του βάθους στα σχέδιά μας στο σχολείο, είδα ότι για αρκετούς μαθητές είναι λίγο δύσκολο στο να το κατανοήσουν ή και να αποδεχτούν για ποιο λόγο θεωρείται σημαντικό. Αυτό το μάθημα λοιπόν έρχεται να συμπληρώσει ό,τι έχουμε πει μέχρι τώρα, ελπίζοντας να γίνει ευκολότερο και πιο ενδιαφέρον, ρίχνοντας μια ματιά σε διάσημα έργα τέχνης.

Πολλές φορές κοιτάζουμε έναν πίνακα και έχουμε την εντύπωση ότι μπορούμε να βρεθούμε κι εμείς μέσα, να περπατήσουμε και να αγγίξουμε αυτό που βλέπουμε. Αυτό συμβαίνει γιατί οι ζωγράφοι εδώ και πολλά χρόνια επινόησαν μία μέθοδο που μας δίνει την ψευδαίσθηση του βάθους - την προοπτική. 

Δείτε την Σχολή των Αθηνών του Ραφαήλ. Ο θεατής έχει την εντύπωση ότι αν κάνει λίγα βήματα, θα βρεθεί κι αυτός ανάμεσα σε όλο αυτό το πολύχρωμο πλήθος των φιλοσόφων.

Raphaello, Η Σχολή των Αθηνών, 1509-1511, νωπογραφία, Βατικανό
πηγή εικόνας: wikipedia

Εσείς ξέρετε καλλιτέχνες της Αναγέννησης;

Κι επειδή στο μάθημα των εικαστικών τα παιδιά δεν σταματούν να μας εκπλήσσουν, να ένα κόμικ που έφτιαξα με το Pixton, με αφορμή πραγματικές ατάκες που ακούστηκαν στην τάξη:

(κάντε κλικ στο κόμικ για να διαβάσετε τους διαλόγους)

Καινούρια σχολική χρονιά, καινούρια σχολεία και παιδιά... Επιστρέφουμε λοιπόν με πολλή όρεξη να δημιουργήσουμε! 

Προσεχώς και άλλα κόμικς!

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση: Το Πάσχα στην Τέχνη

Το Πάσχα είναι ένα πολύ συνηθισμένο θέμα στην τέχνη.  Πάμε να γνωρίσουμε μερικά έργα τέχνης μέσα από διαδραστικές εικόνες, να παίξουμε παιχνίδια και να ζωγραφίσουμε.

Το έργο που βλέπετε ζωγράφισε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, σε ένα μοναστήρι στην Ιταλία. Απεικονίζει το Χριστό με τους πιο στενούς του φίλους, τους Δώδεκα Αποστόλους, στο Μυστικό Δείπνο. Ο τρόπος με τον οποίο ο Λεονάρντο τους τοποθέτησε γύρω από το τραπέζι, έδινε μια αίσθηση κίνησης που κανείς δεν είχε ξαναδεί. Μέχρι τότε, όσοι καλλιτέχνες είχαν ασχοληθεί με αυτό το θέμα ζωγράφιζαν τους Αποστόλους να κάθονται με σειρά στο τραπέζι, εκτός απ' τον Ιούδα, που συνήθως καθόταν απομονωμένος.  Για δείτε όμως την παρακάτω παράσταση. Τι νομίζετε ότι συζητάνε; Κάντε κλικ στους φακούς, για να δείτε κάποιες από τις λεπτομέρειες του έργου σε μεγέθυνση.

Leonardo da  Vinci, Ο Μυστικός Δείπνος, Santa Maria delle Grazie, 1495-1498, Μιλάνο, Ιταλία, εικόνες: Wikimediacommons  

Εξ' αποστάσεως εκπαίδευση: Η γιορτή της άνοιξης!

Μπορεί να άργησε λίγο φέτος... αλλά επιτέλους ήρθε. Ποιος; Μα, η άνοιξη φυσικά! Και καθώς πλησιάζει και η Πρωτομαγιά, η γιορτή της άνοιξης, δεν μπορούσα να μην κάνω και μια δημοσίευση γι' αυτό το τόσο όμορφο θέμα. Βέβαια, η φετινή Πρωτομαγιά θα είναι πολύ διαφορετική από τις προηγούμενες, καθώς οι περισσότεροι από εμάς θα την περάσουμε στο σπίτι, αλλά δεν πειράζει. Ευτυχώς που υπάρχει και η τέχνη, για να αναπληρώσει το κενό της επαφής μας με τη φύση... Μην ανησυχείτε όμως, αυτό το τελευταίο δε θα κρατήσει πολύ.

Η φύση λοιπόν, και ειδικά η άνοιξη, ήταν και είναι ένα από τα αγαπημένα θέματα των ζωγράφων. Κάποιες φορές, της έδιναν ανθρώπινη μορφή, βασισμένοι στην αρχαία μυθολογία και την ποίηση. Ο Μποττιτσέλλι, ένας ζωγράφος της Αναγέννησης στην Ιταλία, ζωγράφισε την Άνοιξη (η γυναικεία μορφή με το λουλουδένιο φόρεμα) στον κήπο των Εσπερίδων, ανάμεσα στην Αφροδίτη, τον Ερμή και άλλες μυθικές μορφές. Πάνω από 90 είδη λουλουδιών έχουν αναγνωριστεί σ' αυτόν τον πίνακα.

Η Άνοιξη, Sandro Botticelli, 1478-1482, Gallery Uffizi, Φλωρεντία, Ιταλία, πηγή: wikiart

Εξ' αποστάσεως εκπαίδευση: Ώρα για κουίζ!

Μετά τις Αυτοπροσωπογραφίες,
σας είχα υποσχεθεί μερικά ακόμη παιχνίδια με τους καλλιτέχνες.
Ορίστε λοιπόν!
Παιχνίδια δημιουργημένα στο
e-me content,
το eclipse crossword
και το jigsaw planet.
Επειδή πολλές φορές τα παιχνίδια του e-me content αργούν, αν δεν "φορτώσουν" κάντε μια "ανανέωση σελίδας".

Θα βρείτε πιο εύκολα τις απαντήσεις στα παιχνίδια γνώσεων αν διαβάσετε προσεκτικά τη δημοσίευση για τις Αυτοπροσωπογραφίες.

Ποιος είναι ποιος; Για να δούμε αν τους θυμάστε...

πηγή εικόνων: wikiart.org

Βάλτε τα πορτραίτα στη σωστή σειρά: Ποιο ζωγράφισε πρώτο ο Ρέμπραντ και ποιο τελευταίο;

Εξ' αποστάσεως εκπαίδευση: Αυτοπροσωπογραφίες

Αυτοπροσωπογραφία είναι το έργο στο οποίο ο καλλιτέχνης απεικονίζει τον εαυτό του. Οι καλλιτέχνες σχεδόν από πάντα ζωγράφιζαν τον εαυτό τους, είτε σε μια στιγμή της ζωής τους, είτε σε πολλές διαφορετικές στιγμές, δίνοντάς μας έτσι πληροφορίες για τη δική τους προσωπική ιστορία. Μη σας φαίνεται παράξενο, το κάνουμε κι εμείς σήμερα με τις σέλφι (θα σας εξομολογηθώ ότι ποτέ δεν μου άρεσε ούτε η λέξη ούτε η συνήθεια!), για τελείως διαφορετικούς λόγους βέβαια.

Αυτοπροσωπογραφία, Armand Henrion, πηγή: wikiart

Το κείμενο που θα διαβάσετε είναι κι ένα μικρό μάθημα Ιστορίας της Τέχνης, χωρίς όμως να είναι ο σκοπός αυτός. Ο βασικός μου στόχος είναι να δείξω το πώς οι καλλιτέχνες αλλάζουν τον τρόπο που απεικονίζουν τον εαυτό τους, καθώς η τέχνη μεταβάλλεται με το πέρασμα του χρόνου. Η αναζήτηση του υλικού με οδήγησε στο να θυμηθώ πολλά που είχα ξεχάσει και να μάθω άλλα που δεν ήξερα. Αναζητώντας στο διαδίκτυο, και πιο συγκεκριμένα στο wikiart, αυτοπροσωπογραφίες καλλιτεχνών, είδα ολόκληρη σχεδόν την Ιστορία της Τέχνης να περνάει μπροστά μου και να με κοιτάει κατάματα. Άνθρωποι που δεν ζουν πια, όμως έχουν αφήσει πίσω τους τη μορφή τους, την ιστορία τους, τα συναισθήματα που βίωσαν. Για πάμε λοιπόν να δούμε κάποια έργα που ξεχώρισα. Οι φωτογραφίες δεν παρατίθενται πάντα με χρονολογική σειρά, θα δείτε γιατί. Επίσης, σε κάποιες εικόνες κρύβονται διάφορες εκπλήξεις...