Ο Leonardo da Vinci και ο πιο διάσημος πίνακας του κόσμου

"Ε, καλά, τον Λεονάρντο ντα Βίντσι τον ξέρουν και οι πέτρες." 

Συνήθως ακούγονται κάτι τέτοια μέσα στην τάξη. Όταν ρωτήσω όμως "ποιο έργο του Λεονάρντο γνωρίζετε;", εκεί σιωπή... Ίσως κάποιος να μου απαντήσει "τη Μόνα Λίζα". Αν όμως ρωτήσω "Ποιος ζωγράφισε τη Μόνα Λίζα;", η πιο συνηθισμένη απάντηση που παίρνω είναι "ο Πικάσο".

Πάμε λοιπόν να ξεμπλέξουμε τη σαλάτα που έχουμε στο μυαλό μας και να μάθουμε γιατί ο Leonardo da Vinci ήταν ένας από τους πιο ταλαντούχους ανθρώπους που έζησαν ποτέ (για τον Πικάσο μιλήσαμε εδώ).

Άνδρας με γενειάδα (πιθανή αυτοπροσωπογραφία), 1510, κιμωλία σε χαρτί,
Βασιλική Βιβλιοθήκη του Τορίνο, πηγή εικόνας: wikiart

Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος ζωγράφισε ένα από τα πιο διάσημα έργα τέχνης στον κόσμο:

Ο Μυστικός Δείπνος, 1495-1498, τέμπερα σε γύψο, 460x880 cm,
Santa Maria delle Gracie, Μιλάνο, πηγή εικόνας: wikimedia commons

Μόλις βρείτε ελεύθερο χρόνο, αξίζει να περιηγηθείτε στο Google Arts and Culture, έχει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα για τον Λεονάρντο. 

Μια χρονογραμμή με τα σημαντικότερα γεγονότα στη ζωή του:

Τα σκίτσα που έχουμε από τα σημειωματάριά του μας μαρτυρούν ότι ο Λεονάρντο ενδιαφερόταν τόσο για την ομορφιά, όσο και για την "ασχήμια". Βασικά ενδιαφερόταν για ο,τιδήποτε υπάρχει στη φύση, από τις δίνες του νερού μέχρι τα οστά και τους μύες στο ανθρώπινο σώμα. Αν όμως μπορούμε να κρατήσουμε ένα πράγμα από την πορεία του, που να αποτελέσει έμπνευση για την δική μας ζωή είναι αυτό: η διεπιστημονικότητα. Όλες οι επιστήμες είναι σημαντικές και συνδέονται μεταξύ τους.

πηγή εικόνων: wikiart

πηγή εικόνων: wikiart

Μελετώντας την οπτική και το φως, έγινε δεξιοτέχνης στη χρήση της φωτοσκίασης και της προοπτικής, ώστε να κάνει τα αντικείμενα που ζωγράφιζε σε δύο διαστάσεις να φαίνονται τρισδιάστατα. Με την ελαιογραφία εξέλιξε ιδιαίτερα την τεχνική του σφουμάτο (ο καπνός που διαλύεται), δηλαδή το πολύ απαλό πέρασμα από το φωτεινό στο σκούρο. 

Το παρακάτω είναι έργο του δασκάλου του, Αντρέα ντελ Βερόκιο. Ο Λεονάρντο φιλοτέχνησε τον άγγελο αριστερά. Ένας βιογράφος της εποχής, ο Βαζάρι, μας εξιστορεί ότι όταν ο δάσκαλος είδε το έργο του μαθητή "αποφάσισε να μην ακουμπήσει ποτέ ξανά πινέλο".

Αντρέα ντελ Βερρόκκιο και Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Η Βάπτιση του Χριστού, 1475,
πινακοθήκη Ουφίτσι, Φλωρεντία, πηγή εικόνας: wikiart

πηγή εικόνων: wikiart

Leonardo da Vinci, Μόνα Λίζα (ή Τζιοκόντα, ή Πορτραίτο της Λίζα Γκεραρντίνι), 
ελαιογραφία σε ξύλο, 77x53, 1503-1519,
Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι, Γαλλία. Πηγή εικόνας: wikipedia

Άγνωστος (βοηθός του Leonardo): Αντίγραφο της Μόνα Λίζα, 
που δημιουργήθηκε την ίδια χρονική περίοδο με το αυθεντικό έργο,
όπως αποκαλύφθηκε μετά την συντήρηση.
1503-1516, Μουσείο Prado, Μαδρίτη, Ισπανία.
Πηγή εικόνας: wikipedia

δημιουργοί βίντεο: Αγγελική Μπόζου, Θάνος Κοσμίδης

Το σημείο του τοίχου του Λούβρου στο οποίο βρισκόταν η Μόνα Λίζα, που φωτογραφήθηκε αφού κλάπηκε ο πίνακας το 1911. Πηγή εικόνας: wikipedia

Αν επισκεφτεί κάποιος το Λούβρο σήμερα για να δει τον πίνακα, ίσως αντιμετωπίσει κάτι ...τέτοιο:

πηγή εικόνας: travelcaffeine

Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια, πολλοί καλλιτέχνες εμπνευσμένοι από τη Μόνα Λίζα, την αναπαρήγαγαν με τον δικό τους τρόπο και δημιούργησαν τα δικά τους έργα:

πηγή εικόνων: wikiart

Πρόκειται για το έργο τέχνης με τις περισσότερες αναπαραγωγές παγκοσμίως. Σε αυτή τη σελίδα στο pinterest μία δασκάλα εικαστικών έφτιαξε μια ωραία συλλογή.

Για δείτε τώρα ένα σπάνιο ντοκουμέντο. Είναι άραγε ο ζωγράφος με το μοντέλο του;

πηγή εικόνας: ίντερνετ

Προσοχή! Δεν υπάρχουν τόσο παλιές φωτογραφίες! Παρόλο που η ιστορία της φωτογραφίας ξεκίνησε ήδη με την camera obscura από πολύ παλιά, οι πρώτες φωτογραφίες εμφανίζονται στις αρχές του 19ου αιώνα. Οπότε, προσοχή στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στο αν αυτή χρησιμοποιείται για να μας ξεγελάσει. 

Η δική μου Μόνα Λίζα

Ας φτιάξουμε κι εμείς τη δική μας Μόνα Λίζα! Φορέστε της τα ρούχα που εσείς θέλετε, αλλάξτε τα μαλλιά, προσθέστε μακιγιάζ, αξεσουάρ, αντικείμενα... Και φανταστείτε τον χώρο στον οποίο βρίσκεται. Είναι εσωτερικός ή εξωτερικός χώρος; Δώστε όσες περισσότερες πληροφορίες μπορείτε. 

Μερικά υπέροχα έργα από μαθητές και μαθήτριες στο Μαχαιράδο, το Καταστάρι και τη Λιθακιά Ζακύνθου:

Mona Lisa Thumbs Up GIFfrom Mona Lisa GIFs

Καλές δημιουργίες! 

Η "κυρία των Εικαστικών"

Ευδοξία

Insomnia Mona Lisa GIFfrom Insomnia GIFs

Βιβλιογραφία:

Walter Isaacson, Leonardo Da Vinci, Η βιογραφία μιας μεγαλοφυΐας, Εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα, 2018.

The Trivialist, Από τον βασιλιά θάνατο στον βασιλιά Ήλιο, Εκδόσεις Διόπτρα, Αθήνα, 2025.

Νεφέλη Καζάκη, Leonardo Da Vinci, Πολύ Κουλ Περιοδικό Γνώσεων, τεύχος 11, Σεπτέμβριος 2025, σ.16-19.

Elizabeth Lunday, Η μυστική ζωή των μεγάλων ζωγράφων, Εκδόσεις Αιώρα, 2009.

Dani Maher, A complete list of all the times the Mona Lisa has been vandalised, from 1956 to 2024, στο harpersbazaar.com

Cheryl Trowbridge, Mona Lisa – Fact or Fiction? 50 Fantastic Things to Know!, στο teachkidsart.com

Μόνα Λίζα, wikipedia